مساجد تاریخی ایران:دوره سلجوقیان
ویژگی معماری این دوره را به اختصار می
توان موقر ، نیرومند و دارای ساختاری زیبا توصیف کرد . در این دوره با
وجود فاصله زمانی نزدیک به چهار قرن با ایران باستان باز هم می توان طرح
کلی چهارایوانی ساسانی را مشاهده کرد . طرح مساجد و مدارس این دوره اکثراً
چهارایوانی با طاقنماهای دیواری است ، ایجاد گنبدهای عظیم بر روی گوشواره
در مساجد از دیگر ویژگی های مساجد این دوره است و در تمام ابنیه این دوره
سردر اهمیت به سزایی دارد. بناها آجری و تزیینات آن شامل خطوط و نقوش هندی
به صورت مهر در آجر، گچبری ، کاشی ساده معرق و کتیبه هایی به خط کوفی و
نسخ است . از جمله مساجد به جای مانده از این دوره می توان بهمسجد جمعه
اردستان ومسجد جمعه زوره اشاره کرد .
مسجد جمعه اردستان
در
قرن ششم ساخته شده است ، طاق ایوان ، مزین به گچبری زیبای مشبک با نقش برگ
نخلی است که به آن وجهه ی بی نظیری داده است . محراب و گچبری های آن در
این مسجد در دوره ایلخانان مغول بازسازی شده است .
زوره
واحه
ی کوچکی در حاشیه غربی کویر مرکزی است ومسجد جمعه آن براساس نقشه
چهارایوانی بناشده و تاریخ بنای آن به خط کوفی ساده روی کتیبه ای در حیاط
نوشته شده است ، مناره این مسجد دارای آجرکاری با کاشی های آبی روشن و تیره
است . حجره محراب دارای گچبری ظریف و دارای شکوه وجلال خارق العاده ای است
، سادگی گنبد این مسجد حاکی از ساخت این بنا در دوره سلجوقی است .
